Westelijk Han 206 voor tot 9 na Chistus.
De Westelijke Han dynastie telde 13 keizers . Hun sterk geloof in het hiernamaals leidde tot een ware " grafcultuur " waar iedereen die ook maar iets betekende in de maatschappij zich met allerlei voorwerpen liet begraven. Graven werden een statussymbool. Daar waar de terracottabeelden van Qin Shihuangdi op ware mensengrootte werden gemaakt, plaatste men nu kleinere beelden in het graf. Gedurende meer dan een eeuw bleef men het voorbeeld van Qin Shihuangdi volgen en kregen de Han keizers bij hun overlijden een waar leger van 3 Ã 4 duizend krijgers en ruiters mee in hun graf. Ook hofdienaars en allerhande personages en voorwerpen werden afgebeeld. In 1990 werd nabij Yangling het graf van keizer Han Jingdi en diens vrouw keizerin Wang ontdekt. Men vond er niet minder dan 24 enorme kuilen, gevuld met meer dan 40.000 terracotta beelden. Bepaalde beelden zoals de gekende Yangling figuren werden enkel voor keizer Jingdi gemaakt, zodat we met zekerheid weten dat ze uit diens graf afkomstig zijn.
Tijdens de Han dynastie werd de zijderoute tot stand gebracht. Ze liep, vertrekkend uit de hoofdstad Chang'an ( het huidige Xi'an ) over centraal Azië via Indië richting Perzië tot aan de Middellandse zee. Het voornaamste product dat vanuit China werd verhandeld was zijde, het kon enkel betaald worden met goud of zilver. Zijde was ooit zo populair bij de Romeinen dat de schatkist er zwaar onder leed en het dragen van zijde verboden werd. Wegens de bloeiende handel kwam er meer welstand en stabiliteit in het keizerrijk. Voor het eerst kreeg men er het gevoel " één land en één volk " te zijn.
Gaodi 206-195 voor Chr.
Geboren in 247 voor Chr. als Liu Bang. Hij kreeg 8 zonen en 1 dochter. Hij stierf in 195 getroffen door een pijl tijdens schermutselingen aan de grens.
Liu Bang is een van de grote helden van de Chinese geschiedenis. Hij werd geboren als een landbouwer, groeide op als rebel en avonturier en werd uiteindelijk keizer en stichter van de grote Han dynastie die 400 jaar zou duren.
Liu Bang was een rebel die in opstand kwam tegen het harde en wrede regime van de Qin keizer. Zijn aanhang groeide snel en hij sloot zich aan bij een andere rebellerende groep die onder de leiding stond van Xiang Yu. Toen de Qin verslagen waren werden die twee het echter vlug oneens. Liu Bang had bevolen de soldaten van het vijandig leger niet nodeloos af te slachten en de keizerlijke familie te sparen. Xiang Yu echter vernietigde de hoofdstad Xianyang en vermoorde de volledige Qin familie. Beiden werden rivalen voor de macht. Liu Bang versloeg Xian Yu en riep zichzelf uit tot keizer. Hij koos als keizerlijke naam Gaodi en bouwde zijn paleis " Chang'an" aan de oevers van de Wei rivier naast de ruïnes van de Qin hoofdstad Xianyang ( het huidige Xi'an ).
Zijn eerste taak bestond erin het keizerrijk opnieuw te herenigen onder zijn gezag. Geleidelijk bracht hij alle provincies opnieuw onder controle en plaatste er zijn broers en zonen aan het hoofd. De chaos en de oorlogen van de voorbije jaren hadden het rijk omgevormd tot een puinhoop. Er heerste hongersnood en ellende. Gaodi beperkte de publieke bouwwerken tot een minimum en trachtte zoveel mogelijk militaire avonturen te vermijden dit om de economie terug op gang te brengen. Om de traditionele vijand ( de Xiongnu, een machtige nomadenstam van Turkse origine die steeds via het noordwesten China trachtten binnen te dringen, bij ons beter bekend als de Hunnen ) gunstig te stemmen schonk hij hun leider een Han prinses ten huwelijk.
De strenge strafwet van de Qin werd grotendeels geschrapt, het administratief systeem werd behouden. Geleidelijk stapte men over van het strenge legalisme naar wat men het " Han Confucianisme" noemt : een rijk wordt veroverd van op de rug van een paard, maar niet van daaruit bestuurd.
Huidi 195-188 en Lu Hou 188-180 voor Chr.
Oudste zoon van Gaodi, geboren in 210 voor Chr. als Liu Ying.
Na de dood van Gaodi kwam diens oudste zoon op de troon en nam de naam aan van Huidi. Keizerin Lu Hou hield echter de touwtjes sterk in handen. Van haar werd gezegd dat ze 4 andere zonen van Gaodi vermoorde en de nieuwe keizer terroriseerde. Huidi kreeg nooit de macht in handen, het keizerrijk werd geregeerd door Lu Hou en haar familie. Huidi stierf in 188 voor Christus. Bij de dood van Lu Hou in 180 voor Chr. trachtte de Lu familie de macht van de Han over te nemen. De 3 overlevende zonen van Gaodi konden dit verhinderen en de volledige Lu clan werd gedood.
Wendi 180-157 en Jingdi 157-141 voor Chr.
Gaodi's zonen brachten opnieuw stabiliteit. Ze duidden eensgezind hun halfbroer Wendi als rechtmatige keizer aan,omdat diens moeder geen invloedrijke familie had. Onder Wendi en diens opvolger, zijn zoon Jingdi kende het Chinese keizerrijk opnieuw een grote bloei. Het Confucianisme werd opnieuw de basis voor een wijs bestuur. Vooral de vreedzame opvolging van zoon op vader bracht weer groot vertrouwen in de Han dynastie. De economie bloeide, handelaars die onder Qin Shihuangdi en Gaodi misprijzend werden behandeld en zeer hoge taksen moesten betalen, werden in eer hersteld. Grote graanschuren werden gebouwd en volgepropt voor slechtere tijden. In 168 voor Chr. liep alles zo vlot dat Wendi bijna alle taksen op productie afschafte. Zijn opvolger Jingdi besefte dat 90% van de bevolking leefde van landbouw en erkende het belang van deze sector. Hij voerde een dienstplicht ( bij het leger ) in van 2 jaar en een jaarlijkse plicht van 1 maand om publieke werken uit te voeren, zoals herstellingen aan wegen, bruggen en gebouwen of vervoer van graan. Samen met deze grote welstand ontwikkelde zich de belangstelling voor het hiernamaals, met als gevolg de uiterst weelderige graven.
Wudi 141-87 voor Chr.
Wudi, oudste zoon van Jingdi met als naam Liu Che, werd geboren in 157 voor Chr. Hij beklom de troon op 16-jarige leeftijd, had 1 zoon ( sommige bronnen geven andere cijfers ) en vier dochters en stierf in 87 voor Chr. Hij was de " Roi Soleil " van de Han's.
Wudi kende een van de langste regeerperiodes uit de geschiedenis van het Chinese keizerrijk. Hij regeerde gedurende 54 jaar. Gegevens over Wudi zijn echter verbazingwekkend schaars en vaak tegenstrijdig. Zo weet men dat hij niet strijdlustig was en toch verdubbelde onder zijn bewind het grondgebied van het keizerrijk in oppervlakte. Op militair vlak is zijn grootste verdienste zijn overwinning op de Xiognu ( Hunnen ) de traditionele vijand van China die hij tot ver in de Gobi woestijn dreef. Tevens bouwde hij verder de Chinese muur op,wat meer veiligheid bracht langsheen de zijderoute met als gevolg een nog meer bloeiende handel met centraal Azië en het Westen. Wudi had alle kenmerken van een despoot. Hij hield van een stijlvol leven en van litteratuur maar was tevens ruw en ambitieus, had geen enkele zelfdiscipline, verdroeg geen kritiek en was zeer opvliegend van karakter. Mijnbouw, ijzer ontginning, zout en later ook handel in alcohol werden staatsmonopolie. De dijken van de Gele Rivier werden verstevigd en een kanaal van 125km van deze rivier naar de hoofdstad Chang'an werd gegraven om de bevoorrading van graan te verzekeren. De weelde aan het hof kende een nooit geziene hoogtepunt. Gedurende zijn eerste regeerperiode was deze strategie succesvol. De schatkist puilde uit en de dropen hadden een overvloed van graan en vlees. Nieuwe gebieden werden veroverd in het zuiden ( tot noord Vietnam ), westen en noorden. Zelfs Korea werd veroverd, waar heel wat zeer waardevolle terracottas uit die periode werden opgegraven. De uitbreiding van het rijk eiste echter na enige tijd een zware tol en tastte de schatkist aan. Het Chinese rijk was uitgegroeid tot een oppervlakte waarvan de Romeinse keizers enkel konden dromen. De verdediging van dit territorium vroeg echter een dusdanige financiële inspanning dat ondanks de enorme bloei van handel en economie de schatkist ernstige problemen kreeg, wat de intriges aan het hof weer fel deed opleven. Invloedrijke families brachten het gezag van Wudi in opspraak. Hoog geplaaste figuren schoven hun pionnen naar voor met het vooruitzicht op opvolging. Er ontbrak een ware strijd aan het hof en Wudi vluchtte naar het platte land. Hij stierf 4 jaar later en zijn zoon Zhaodi werd op de troon geplaatst.
Van Zhaodi tot Ruzi ( 87 VC. - 9 NC. )
De Westelijke Han kwam de belasting van Wudi's oorlogen nooit te boven. Zijn opvolger Zhaodi ( 87-74 VC) stierf onder verdachte omstandigheden op de leeftijd van 22 jaar. Hij werd opgevolgd door een kleinzoon van Wudi, Xuandi die regeerde van 74-49 VC. en die nooit de intriges aan het hof meester was. Zijn opvolger Yuandi ( 49-33 VC ) stierf de vergiftigingsdood. Zijn zoon Chengdi ( 23-7 VC ) was een een jongeling van 19 toen hij keizer werd. Hij nam nooit enige verantwoordelijkheid en liet het regeringswerk over aan zijn moeder keizerin Xu. Chengdi werd opgevolgd door de 17 jarige Aidi ( 7-1 VC ). Aidi was homoseksueel en verliefd op Dong Xian aan wie hij op een bepaald ogenblik het keizerschap aanbood. Bij zijn dood gaf de keizerin beslissingsmacht aan Wang Mang, haar neef, die de overige jaren van de Westelijke Han dynastie zou domineren. Na Aidi kwam de 8 jarige Pingdi ( 1 VC tot 6 NC ) die 6 jaar later stierf en werd opgevolgd door Ruzi ( 7-9 ). Ruzi was 2 jaar oud toen hij keizer werd. Wang Mang, gesteund door de invloedrijke figuren van het hof, schoof de keizerlijke familie aan de kant en greep zelf de macht. Hij liet zich uitroepen tot keizer in het jaar 9. Voorlopig was het gedaan met de Han.
Wang Mang ( 9-23 )
Wang Mang was stichter en enige keizer van de Xin dynastie. Hij was de neef van Wang Zhenjun, vrouw van keizer Yuandi en spaarde het leven van de jonge Ruzi, die later zou huwen met de kleindochter van Wang Mang. Hij had heel wat aanhang in eigen stad maar slaagde er nooit in zijn invloed uit te breiden naar de provincies toe. Hij voerde een aaltal landbouwhervormingen door die in slechte aarde vielen bij de grootgrondbezitters en verbood tevens de handel in slaven. Alle goud moest ingeleverd worden en werd verwisseld voor koper. Wang Mang verzamelde aldus 140.000 kg goud, wat via de handel langs de zijderoute, gevoeld werd tot in Rome, waar keizer Tiberius de romeinen verbood nog zijden kledij te dragen. Wang werd gedood door een gewone soldaat bij een opstand in 23.
Oostelijk Han ( 25-220 )
De val van Wang Mang werd gevolgd door twee jaar burgeroorlog en ellende, tijdens dewelke verschillende clans met mekaar streden om de macht. De Han hoofdstad Shang'an werd verwoest en de eens zo glorierijke Han dynastie zou nooit haar vroegere luister terugvinden. Een nieuwe hoofdstad werd gebouwd, meer oostwaarts in Luoyang. Ondanks voortdurende moeilijkheden zou de dynastie het nog 200 jaar volhouden. De eerste drie keizers hielden de Han traditie hoog. Nadien werden kinderen op de troon geplaatst zodat de werkelijke macht bij de keizerin, haar familie en de haar omringende clans belandde.
Guang Wudi ( 25-57 )
Guang Wudi was een afstammeling van de vroegere Han keizer Jingdi. De voorbije oorlogsjaren waren dermate verwoestend geweest dat Guang Wudi verbood in zijn nabijheid het woord " oorlog " uit te spreken. Zijn rijk was een puinhoop, Van de vroegere aristocratie en het bestuurlijk systeem bleef weinig of niets over. Guang Wudi was echter een geboren leider en slaagde er toch in zijn rijk geleidelijk weer op te bouwen. Hij bracht zijn zonen aan het hoofd van de diverse provincies maar beperkte, eens zijn eigen gezag hersteld, opnieuw hun macht. Hij herstelde economie en landbouw en legde opnieuw grote voorraden graan aan voor slechtere tijden. Hij stichtte een honderdtal scholen waar ambtenaren werden opgeleid en herstelde het staatsmonopolie voor het verhandelen van ijzer, zout en alcohol. Toch slaagde hij er nooit in de macht van bepaalde clans niet breken.
Mingdi ( 57-75 ) Zhangdi ( 75-88 )
Deze beide keizers zetten het bewind van hun voorganger verder, streefden naar stabiliteit in eigen land en zochten over de grenzen heen naar uitbreiding van hun territorium. Eigenlijk leefden ze verder van de verdiensten van hun voorganger. Dit waren de beste jaren van de Noord-Han dynastie.
Hedi ( 88-106 ) tot Huandi ( 146-168 )
Na Zhangdi kreeg de dynastie een aantal kind-keizers te verwerken, met alle gevolgen van dien. Hedi ( 88-106 ) was 9 jaar oud toen hij op de troon kwam. Het gezag werd uitgevoerd door zijn moeder Dou en haar broeder, de gezaghebbende generaal Dou Xian. Tot overmaat van ramp werd zijn heerschappij getekend door een aantal natuurrampen. Zijn opvolger Shangdi was drie maanden oud toen hij de troon besteeg. Hij stierf vóór hij 1 jaar werd en werd opgevolgd door de 12 jarige Andi ( 106-125 ) een neef van Hedi. Shundi ( 125-144 ) werd keizer op zijn elfde, Chongdi ( 144-145 ) hield het welgeteld twee maanden uit als keizer en stierf of tweejarige leeftijd. Zhidi ( 145-146 ) hield het 16 maanden vol en werd opgevolgd door Huandi die al 14 was.
Lingdi ( 168-189 ) en Xiandi ( 189-220 )
De laatste twee Han keizers gingen de geschiedenis in als " slechte keizers ". Hun heerschappij werd gekenmerkt door wanbeheer, onderdrukking en decadentie. Het eens zo luisterrijk keizerlijk hof kreeg bij de bevolking de stempel van " verderfelijk oord ". Her en der braken opstanden uit. Toen Xiandi keizer werd was de macht van de keizer nihil geworden. Eerst had de keizerin en haar familie het hoge woord gevoerd, nadien waren het de eunuch's geweest die de touwtjes in handen hadden, nu waren de generaals aan de macht. De troon was in handen van krijgsheren. De keizer was niet meer welkom in zijn eigen paleis en diende steeds weer te verhuizen van Luoyang naar Chang'an en omgekeerd. De macht van de Han was gebroken. De keizer was een vluchteling geworden, de troon was leeg en stond te wachten op wie hem grijpen kon. " Het hert sloeg op de vlucht drie grote jagers gingen op jacht ". In het noorden jaagde Cao Cao, in centraal China was het Liu Bei en in het zuiden Sun Quan. Het grote Chinese rijk was uiteen gevallen in drie grote brokken. |
